خرما و تاريخچه آن
درخت خرما يا نخل يکي از مقدس ترين و قديمي ترين درختان ميوه
شناخته شده براي انسان است. به گونه اي که نام اين ميوه 42 بار در قرآن
مجيد تکرار شده است و مسلمانان آن را از ميوه هاي بهشتي ميدانند. در
مسيحيت برگ خرما سمبل و نشانه شهادت و روح شهدايي است که در راه ديانت حضرت
مسيح جان باخته اند. يک ضربالمثل عربي هم ميگويد: «خواص درخت خرما به
اندازه روزهاي سال است.»
پيدايش درخت خرما در جهان از دوران دوم زمين شناسي آغاز شده؛ اما زمان پي
بردن انسان به ارزش غذائي خرما و كاشت درخت آن به شش هزار سال پيش از ميلاد
مي رسد. مبداء اصلي اين گياه به درستي مشخص نيست. بعضي از دانشمندان مبداء
اصلي آن را در آسيا و كرانه هاي خليج فارس و گروهي ديگر زيست گاه اصلي
خرما را شمال آفريقا يا شبه قاره هند مي دانند. بر اساس شواهد باستان شناسي
قدمت كشت نخل خرما در ايران به بيش از شش هزار سال مي رسد. در حال حاضر
خرما در هر پنج قاره دنيا و در34 كشور كشت و مورد بهره برداري قرار گرفته
است.
خرما مصارف بسيار متنوعي دارد از قبيل تازه خوري (خارک و رطب) استفاده
از آن در طبخ برخي غذاها، مصارف مختلف خرما در صنعت شامل شيره خرما، شهد
خرما (عسل خرما )، قند مايع، سركه خرما، الكل، عصاره نوشابه، کلمپه خرما،
حلواي خرما، شکلات صبحانه خرما، چيپس ساده خرما، چيپس طعم دار خرما، لواشک
خرما، خرما بريز، شکلات جامد خرما، سس، رب، ترشي، کمپوت، مارمالاد، مربا و
خوراك دام. از هسته آن روغن كربن اكتيو، لوريل الكل، مواد موثر سطحي، پماد
هسته خرما( براي رشد مژه ها) و از ضايعات آن در تركيب خوراك دام و طيور و
از برگ خرما در ساخت انواع ظروف بافتني، حصير و از تنه و چوب خرما در
كارخانجات نئوپان سازي و كاغذ سازي و همين طور پوشش ساختمانها و پل ها
استفاده مي كنند.و همچنين در صنايع الکل سازي، توليد اسيدسيتريک، مخمرها و
قند مايع نيز (به عنوان ماده اوليه نوشابه سازي و شکلات...) مصرف فراواني
دارد. همچنين خرما از خواص طبي نيز برخوردار است. در سال ۱۹۵۰ دارويي به
نام Diostulence با خواصي مشابه کورتيزون (ولي بدون عوارض جانبي) از خرما
تهيه شد. بنابراين بازار مصرف اين کالا روز به روز به خصوص در مصارف صنعتي
درحال گسترش است.
جايگاه خرماي ايران
خرما يکي از محصولات استراتژيک کشاورزي ايران به شمار مي رود که در سبد صادرات غيرنفتي کشور جايگاه ويژه اي دارد.
نخلستان هاي وسيع ايران در جنوب غرب و جنوب شرق کشور و در ۶ استان خوزستان،
کرمان، فارس، هرمزگان، سيستان و بلوچستان و بوشهر پراکنده هستند. ميزان
توليد خرما در ايران در حدود يک ميليون تن است. ايران از ديرباز از
بزرگترين توليدکنندگان خرما در جهان به شمار مي رفته است. تا ۲۰ سال پيش
بين ايران و عراق براي رتبه اول توليد خرما رقابت سختي وجود داشت که ايران
بيش از يک دهه از عراق پيشي گرفت و تا چند سال اين مقام براي ايران به ثبت
رسيد اما در سال هاي اخير کشورهايي مثل پاکستان، مصر، تونس، الجزاير و برخي
از کشورهاي اروپاي شرقي در رقابتي نفس گير براي تصاحب مقام اول جهان،
مسابقه اي را آغاز کردند و به اين ترتيب ضمن بيرون راندن ايران از بازار
رقابت، عراق را نيز از گردونه رقابت خارج کردند و به اين ترتيب رقباي جديد
براي خرماي ايران در سطح بين المللي پيدا شد و ايران هم اکنون جايگاهي را
که سال ها در اختيار داشت از دست داده است.
وسعت خرماي زيرکشت در ايران
وسعت زمين زيرکشت خرما ۲۵۰هزار هکتار مي باشد، سطح نخيلات کشور در سال ۸۰
معادل ۲۱۲ هزار و ۱۴۶ هکتار برآورد شده و از اين ميزان حدود ۹۰۰ هزار تن
خرما برداشت مي شد (هر هکتار ۴۲۴۲ کيلو). اين سطح در سال 89 حدود ۲۴۸ هزار
هکتار برآورد و ميزان توليد نيز حدود يک ميليون تن محاسبه شد (هر هکتار
۴۲۰۰ کيلوگرم).
بين 10 تا 15 درصد، خرماي توليدي در ايران هر ساله صادر مي شود. لازم به
ذکر است که در تمام سالهايي که ايران خرما صادر مي کند، هيچ گاه صادرات آن
از 132 هزار تن بالاتر نرفته است. حدود 35 درصد از خرما نيز در داخل مصرف
مي شود و نزديک به نيمي از خرماي توليد شده يعني 500 هزار تن به دلايل
مختلف از چرخه مصرف خارج شده و از بين ميرود. در حالي که اين مقدار ضايعات
مي تواند ماده اوليه صنايع تبديلي از جمله سس خرما باشد که امروزه در کشور
ژاپن توليد و صادر مي شود.
توليد خرما در جهان
توليد خرما در جهان از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۴ ميلادي از حدود۹ /۳ ميليون تن با نرخ رشد ۳۴ /۴ درصد به ۸۵ /۵ ميليون تن رسيده است.
مقايسه خرماي ايران و ديگر کشورها
متأسفانه در ايران ميزان بازدهي توليد خرما در هر هکتار نسبتا
پايين است. اين رقم در کشور ما حدود ۵ تن بود، درحالي که در مصر ۲۶ تن است.
با وجود اين در فاصله سال هاي ۷۲ تا ۸۲ سهم کشور ما در حجم صادرات جهاني از
۱۸ درصد به۳۴ درصد افزايش يافت. اما ارزش دلاري صادرات خرماي ايران با نرخ
کاهشي ۳۶ درصدي از ۵۴ ميليون دلار در سال ۷۲ به ۳۴ ميليون دلار در سال 88
رسيده است که اين امر مي تواند ناشي از تفاوت قيمت صادراتي محصول خرما در
ايران با ساير کشورهاي خرما خيز باشد. قيمت خرماي ايران هر کيلو کمتر از يک
دلار و ساير کشورها هر کيلو۵ /۲ تا ۲ /۵ دلار است. حدود ۹۰ درصد از
صادرات خرماي کشور به صورت فله و کاملا غيراصولي به کشور امارات صادر مي
شود. اين کشور براي خرماي ايران ۲ برنامه عمده دارد: در بخش اول پس از
سلکيون (به گزيني و انتخاب) خرماي سالم و شيره دار را در بسته بندي هاي ۲۰
تا ۵۰ کيلويي به کشورهاي ديگر ترانزيت مي کنند جالب آن که برخي از گزارش
ها، خرماي ايران تا فرانسه و مصر نيز مي رود و پس از بسته بندي مجدد در
بسته هاي يک پوندي (۴۵۰ گرمي) بار ديگر به امارات بازگردانده مي شود و برخي
از محموله ها به داخل ايران نيز منتقل مي شود به طوري که در برخي از سوپر
مارکت هاي شيراز و اهواز خرماي بسته بندي شده امارات که روي آن نوشته شده،
«از بهترين خرماي ايران» به وفور ديده مي شود. به ازاي هر کيلو خرماي ايران
در امارات بين ۳ تا ۵/۳ درهم (۸۰ تا ۹۰ سنت) پرداخت مي شود و امارات اين
خرما را پس از بسته بندي به حدود ۳ تا ۴ دلار به فروش مي رساند. کشور ايران
30% از صادرات خرماي جهان را به خود اختصاص داده است که 70% از اين مقدار
را کشورهاي اروپايي و آمريکايي با قيمت بسيار کم خريداري مي کنند. همانطور
که گفته شد 500 هزار تن از خرماي توليدي در ايران به ضايعات تبديل شده و
يا غير قابل مصرف مي شود، که فقط 10% از اين خرماها جذب صنايع تبديلي مي
شود. يعني تا رسيدن به حد مطلوب و مصرف کردن تمام خرماي غير مرغوب توليدي
کشور در بخش صنايع تبديلي، حدود 400 هزار تن فاصله داريم که اين 400 هزار
تن يا اصلا از درخت چيده نمي شود يا به صورت ضايعات از بين مي رود. که اگر
هر کيلو خرماي غير مرغوب با قيمت 200 تومان به فروش برسد، سالانه حدود 800
ميليارد تومان در صنعت خرما از بين ميرود. در ضمن به اين نکته نيز بايد
توجه کرد که اگر اين ميزان خرما وارد صنايع تبديلي مي شد، حداقل 10 برابر
ارزش افزوده پيدا ميکرد. با احتساب اين ارقام، در کشور ما سالانه حدود 800
ميليارد تومان از محل ضايعات خرما از دست ميرود. اين در حالي است که تمام
صادرات خرماي ايران در سال بين 80 تا 120 ميليارد تومان است. يعني در صورت
رعايت کردن همه اصول از زمان گرده افشاني تا برداشت خرما، سود کشاورزان از
فروش خرما 10 برابر خواهد شد.
فرصت هاي شغلي ايجاد شده توسط نخيلات ايران
نخيلات در کشور حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار فرصت شغلي مستقيم و غيرمستقيم ايجاد
کرده است که در صورت تداوم روند منفي صادرات، اين فرصت هاي شغلي نيز روند
نزولي خواهد داشت.
در ادامه به يکي از فرآورده هاي فرعي درخت خرما اشاره خواهيم کرد که
ميتواند علاوه بر اشتغال زايي از خروج منابع ارزي کشور جلوگيري کند.
ايران كشوري است وسيع كه حدود هفت درصد آن توسط جنگل پوشيده شده و به اين
خاطر ايران در زمره كشورهايي با پوشش جنگلي كم قرار دارد، ايران در طي دهه
۱۹۹۰ميلادي مبادرت به واردات انواع تختههاي فشرده (نئوپان، تخته چند لا و
ام- دي -اف ) كرده كه ارزبري در حدود ۳۵ميليون دلار داشته است.
توليد ام - دي - اف از ضايعات هرس تنه درخت نخل با انجام تحقيقات مشترك بين
بخش تحقيقات علوم چوب موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور و دانشگاه
گوتينگن آلمان امكان پذير شد.
نتايج به دست آمده كه بر روي نمونه درختان ايران در آزمايشگاههاي آلمان
انجام شده كاملا رضايت بخش توصيف شده است و بر پايه اين تحقيق ضايعات هرس
نخل را ميتوان در توليد تخته ام- دي- اف به كار برد.
براي برداشت خرما (محصول درخت نخل ( Phoenix dectyliferaبا كيفيت مناسب،
نخلها بايد همه ساله هرس شوند، هر نخل به طور متوسط در حدود ۳۴ كيلو
ضايعات حاصل از هرس توليد ميكند كه با احتساب ۲۰الي ۲۷ميليون تنه
نخل موجود در كشور و با احتساب ضريب اطمينان، حداقل ۲۰۰هزار تن ماده
ليگنوسلولزي همه ساله در كشور قابل دسترسي ميباشد.
اين ضايعات قابليت استفاده از صنايع تبديلي از جمله نئوپان و ام-دي-اف را
دارند كه در حال حاضر امكان استفاده صنعتي از اين ضايعات (مواد) وجود
ندارد.
امكان استفاده از اين مواد اوليه در توليد كالاي وارداتي ام- دي-اف به صورت
يك تحقيق مشترك و در مقياس نيمه صنعتي بين بخش تحقيقات علوم چوب و
فرآوردههاي آن و يكي از دانشگاههاي كشور آلمان انجام و نتايج به دست آمده
بيانگر آن است كه محصول ساخته شده ام- دي -اف ، استانداردهاي بينالمللي و
كشور آلمان را داراد.
بر پايه نتايج اين تحقيق ميتوان استقرار حداقل دو كارخانه در مناطق جنوبي
كشور (استانهاي خوزستان، هرمزگان و يا كرمان) را توصيه كرد.
استقرار كارخانههاي پيشنهادي دركشور، اشتغالزايي و جلوگيري از خروج ارز و
همچنين استفاده از موادي را به همراه خواهد داشت كه تاكنون توجهي به آن
نشده و همچنين كاهش فشار بر جنگلها را در پي خواهد داشت.
مشکلات توليد و صادرات خرما
مشکل عمده محصول خرما به فرآيند پس از توليد باز مي گردد که اگر دقيق
تر و جزئي تر به مساله نگاه کنيم، مي توان اين مشکلات را به ۲ دسته تقسيم
کرد:
1) مشکلات صنايع تبديلي و تکميلي و بسته بندي
2) مشکلات بخش بازرگاني و اقتصادي
مهمترين مشکلات صنايع تبديلي و تکميلي خرما عبارتند از:
1- کمبود کارگاه ها و کارخانه هاي بسته بندي مدرن (منطبق با دانش فني روز)
2- کمبود کارخانه هاي صنايع تبديلي
3- استفاده نکردن از ضايعات ناشي از درخت خرما از قبيل شاخ و برگ براي تهيه نئوپان و صنايع دستي به صورت صنعتي، خمير کاغذ الياف بلند
4- کمبود کارتن و توزيع نکردن به موقع آن
5- کمبود نقدينگي در بخش هاي صنايع تبديلي و تکميلي و بسته بندي
6- اقتصادي نبودن توليدبه علت تك محصول بودن، ضعف تكنولوژي ومديريت، بالا
بودن بهره بانكي، (بهره بالاي 20% از وام بانكي كه باعث ورشكسته شدن
كارخانه ها ميشود)، تورم و هزينه هاي توليد.
مشکلاتي را که برشمرديم، با زميه سازي دولت و مشارکت فعال بخش خصوصي
قابل حل است. آموزش و معرفي فرصت هاي سرمايه گذاري و سودآوري در صنايع
جانبي خرما، همچنين اعطاي تسهيلات در ايجاد و راه اندازي اين واحدها
همراه در نظر گرفتن مشکلات اين بخش و اتخاذ سياست هاي متناسب نيز از وظايف
دولت است. مثلاً وجود تعرفه ها و حقوق گمرکي بالا براي واردات کارتن و مواد
اوليه بستهبندي خرماي صادراتي از مشکلات موجود در صادرات خرماست که موجب
افزايش هزينه بسته بندي خرما در ايران در مقايسه با ساير کشور ميشود و چون
هزينه بسته بندي در ساير کشورها مانند امارات متحده عربي بسيار پايين تر
است، ابتدا صادر کنندگان ايران، خرماي صادراتي خود را به صورت فله اي به
آنجا ارسال کرده و پس از بسته بندي مجدد به بازارهاي هدف صادر مي کنند. اين
درحالي است که امکانات بسته بندي مناسب کالاهاي صادراتي مانند خرما چه از
نظر تأمين ماشين آلات و فن آوري و چه از نظر نيروي انساني وجود دارد و تنها
درصد اندکي از مواد اوليه و فنآوري مورد نياز در صنايع بسته بندي که
امکان توليد آن در داخل نيست، بايد از خارج وارد شود. به نظرمي رسد
صنعتگران و سرمايه گذاران داخلي قادر به تأمين ماشين آلات و فنآوري مورد
نياز بسته بندي خرماي صادراتي هستند، لذا بايد آنها را در تأمين مواد اوليه
مورد نيازشان حمايت کرد.
راهکارهاي ديگري در زمينه توليد و صادرات خرما
1-خارج کردن کشاورزي از حالت سنتي و روي آوردن به کشاورزي مدرن با در نظر گرفتن اصول مديريتي و علم روز کشاورزي، که
اين امر مستلزم حمايت بخش خصوصي و اعطاي تسهيلات به کشاورزان با بهره ي کم
ميباشد. البته در اين زمينه فرهنگ سازي ميتواند نقش مهمي را در هر چه
سريعتر عملي شدن اين مورد ايفا کند.
2-جايگزيني باغات فرسوده خرما با استفاده از کشت بافت گياهي و حمايت بخش خصوصي
مي توانيم با دادن نهال مناسب و ارزان قيمت به باغداران بخش عمده اي از
ضايعات خرما را کاهش داده و از کاهش ميزان توليد و تنزل رتبه توليد ايران
در خرما جلوگيري کنيم. با توسعه صنعت کشت بافت و رشد آن مي توان ارقام
مناسبي از خرما را که اکنون در چرخه اقتصادي وجود ندارند از طريق کشت بافت
ايجاد کرده و رشد و توسعه دهيم و در نهايت ارقام با کيفيت را جايگزين باغات
فرسوده کنيم.
کشت بافت گياهي عبارت است از تکنيکي که براي توليد و تکثير گياه کامل از
بخش هايي مانند سلول يا بافت گياه استفاده مي شود. اين نوع تکثير موسوم به
تکثير خرد يا ريزازديادي بوده و با دو روش توليد گياهک از طريق اندام زائي و
جنين رويشي يا گياهک زائي امکان پذير است و در هر دو روش وجود يک محيط
آزمايشگاهي استريل و استفاده از هواي تصفيه شده الزامي است که خوشبختانه در
سال هاي اخير تکنولوژي توليد نهال کشت بافت خرما به کشور وارد شده و به
حالت بومي درآمده است.
3-قرار دادن واسطه گري در يک قالب منطقي و قانونمند
واسطه گري در بخش خرما بايد در يک قالب منطقي و قانونمند قرار بگيرد، زيرا
عاملي را که باعث شده بين قيمت خريد خرما از توليد کننده تا قيمت فروش
همين محصول به مصرف کننده اختلاف بسياري وجود داشته باشد، واسطه هاي غير
منطقي هستند که بايد اين وضعيت توسط تشکل هايي که در اين بخش فعاليت دارند،
با نظارت سازمان توسعه تجارت و وزارت جهاد کشاورزي سروسامان پيدا کند و
از آنجاييکه خارج کردن واسطه هايي که منطقي کار مي کنند، صحيح نيست، بايد
براي مقابله با واسطه هايي که به صورت غير عادلانه و غير منطقي کار مي
کنند، اماکني در سراسر کشور در اختيار تشکل ها قرار گيرد، تا آنها با توزيع
مستقيم خرما، وضعيت بازار اين محصول را ساماندهي کنند.
4- جلوگيري از ترشيدگي خرما
همانطور که گفتيم، يکي از رايج ترين مشکلات کشاورزان در زمينه برداشت
خرما، ترشيدگي آن مي باشد. پيشنهاد ميشود که براي جلوگيري از اين امر،
خوشه ها بايد به صورت دقيق هرس شود و فقط بين 7 تا 10 خوشه بر روي درخت
باقي بماند که در صورت رعايت اين اصل توسط کشاورزان توليد خرما به صورت
قابل توجهي افزايش يابد. استفاده از فنآوري و ابداعات جديد در بسته بندي و
فرآوري کالاهاي صادراتي براي رقابت در عرصه جهاني از عمده نيازهاي ضروري
است. دانشمندان اسپانيايي از گياه آلوئه ورا (Aloe Vera) ژلي ساختند که مي
تواند عمر نگهداري ميوه ها را طولاني تر کند. با استفاده از اين ژل مي توان
ميوه ها را پوشاند و زمان نگهداري آنها را با حفظ تازگي و بدون تغييرات
شيميايي طولاني تر کرد.
5- احداث کارخانجات بسته بندي و فرآوري خرما
در موقعيت کنوني، احداث و راه اندازي کارخانجات بسته بندي و فرآوري خرما،
مطابق با استاندارد هاي بين المللي و بازاريابي مطلوب، بدون ترديد نقش مهمي
را در اقتصاد کشاورزان و مهمتر از همه جلوگيري از صدور فله اي خرما صادر
خواهد کرد.
همچنين ورود خرما با بسته بندي مناسب به بازار جهاني ارزش افزوده فراواني
به همراه داشته و مهمتر از آن اشتغالزايي مناسبي در بر خواهد داشت.
مهمترين مشکلات بخش بازرگاني و اقتصادي
1- نداشتن اطلاعات کافي در خصوص بازارهاي مصرف داخلي و خارجي
2- نبود تشکل هاي فعال تجاري و صادراتي در ارتباط با صادرات خرما
3- وجود قوانين و مقررات اداري دست و پاگير در خصوص صادرات خرما
4- نبود پايانه هاي صادراتي ويژه محصول خرما در مبادي خروجي کشور
5- شرکت نکردن فعال بخش خصوصي در نمايشگاه هاي خارجي به علت مشکلات مالي و اختصاص نيافتن تسهيلات مناسب براي آنها
نا آشنا بودن مردم در ايران و ديگر نقاط جهان با خواص خرما که به طور
مستقيم بر تقاضاي اين محصول اثر منفي مي گذارد. هرچند در زمينه مشکلات فوق
در چند سال اخير گام هايي برداشته شده است، اما هنوز هم مشکلات زيادي در
زمينه بازاريابي و صادرات بر سر راه فعالان اين محصول وجود دارد.
مقر دفتر مرکزي شبکه جهاني خرما در دانشگاه العين امارات قرار دارد و سالي
حداقل يک همايش بينالمللي با هزينه FAOدر اين کشور برگزار مي شود که اين
امر به متمرکز شدن اطلاعات جهاني خرما در اين کشور منجر شده و بر توان علمي
و فني اين کشور مي افزايد. حضور فعال توليدکنندگان و صادرکنندگان در
نمايشگاه هاي بين المللي معتبر در زمينه مواد غذايي و کشاورزي و عرضه
محصولات مشتري پسند در کنار تبليغات و بازاريابي مؤثر مي تواند به رشد
صادرات اين محصول کمک زيادي کند.
عده اي از کارشناسان حل مشکلات اقتصادي و بازرگاني خرما را در گرو ورود
اين کالا به بورس کالاهاي کشاورزي مي دانند. بورس کالاي کشاورزي ناکارايي
هاي بازار سنتي را کاهش مي دهد. ۳۰ درصد صادرات خشکبار کشور خرما است. اما
با اين حال باغدار، صادرکننده و مصرف کننده هستند که از سود تشکيل چنين
بازاري بهره نمي برند. عوامل ناکارايي هاي بازار سنتي را عدم شفاف نبودن
قيمت محصولات کشاورزي، اطلاع رساني نامناسب بازارهاي اصلي، حضور گسترده
دلالان در بازارها، نوسانات فصلي قيمت، استاندارد کالا و عدم تضمين معاملات
مي توان
مبادلات تجاري کشورهاي ايران، امارات متحده عربي، عربستان سعودي، پاکستان،
فرانسه و ايتاليا در حوزه تجاري خرما بهترين دليل ضرورت ورود خرما به
بازار بورس تلقي مي شود.
خرما به عنوان يکي از بزرگترين مزيت هاي اقتصادي ايران بايد بتواند به
راحتي وارد بورس کالاي کشاورزي شده و به عنوان محصولي اقتصادي مطرح شود.
مشکلات صادرات خرما در آينده نزديک
در صورتي كه استفاده از گاز متيل برومايد در از بين بردن آفات انباري
خرما ادامه يابد صادرات اين محصول در آينده با مشكل مواجه خواهد شد.
گاز متيل برومايد كه در سال 1992 به عنوان عامل اصلي مخرب لايه ازن معرفي شده كاربرد زيادي را در دنيا به ويژه در ايران دارد.
براساس تصميمات اتخاذ شده نسبت به حذف گاز متيل برومايد در سال 1995
كشورهاي توسعه يافته فرصت داشتند تا سال 2005 نسبت به حذف اين گاز به جز در
موارد بحران و امور قرنطينهاي اقدام كنند.
براساس پروتكل صادر شده، ايران تا سال 2015 فرصت دارد روشهاي جديدي را جايگزين استفاده از گاز متيل برومايد كند.
در حال حاضر آمريكا براي ارقام خشك و نيمه خشك گاز پروفم را معرفي كرده و
در رژيم اشغالگر قدس از گازهاي گرمادهي و در استراليا از تركيبي با عنوان
اتيل فرميت استفاده ميشود.
درايران نيز لازم است تا با انجام تحقيقات مناسب جايگزين مناسبي معرفي شود،
در صورتي كه اين جايگزين تا تاريخ مشخص شده اعلام نشود، صادرات خرماي كشور
با مشكل جدي مواجه خواهد شد.
حذف متيل برومايد
روش اتمسفري مي تواند جايگزين متيل برومايد در بسته بندي خرما شود. بنا بر
مفاد پروتکل مونترال مبني بر حذف گاز متيل برومايد تا سال 2015 ميلادي در
کشورهاي در حال توسعه، روش اتمسفر اصلاح شده، تکنولوژي نانو و بسته
بنديهاي مدرن مي تواند جايگزين اين گاز شود.
در روش اتمسفر اصلاح شده، با تغيير نسبت گازهاي اکسيژن، دي اکسيد کربن و
نيتروژن، محيطي ايجاد مي شود که براي آفات، کشنده خواهد شد و بدون آلودگي
محصولات سالم و ارگانيک توليد خواهد شد.
80 درصد از محصول خرما به صورت فله اي صادر مي شود که اين امر صادرات اين
محصول را در معرض خطر قرار مي دهد، اما ترويج تغيير حجم بسته¬بنديها به
اندازه هاي کوچک در کاهش آفات و عدم نياز به متيل برومايد موثر است.
نتيجه گيري
با توجه به سياست هاي سرمايه گذاري در زمينه کشاورزي و در نظر گرفتن نياز
جامعه و مهمتر از همه امتيازات موجود براي سرمايه گذاري در زمينه خرما به
نظر مي رسد در حال حاضر بهترين کارهايي که ميتوان در جهت توسعه پايدار
ميوه خرما و شکوفايي آن انجام داد، احداث کارخانجات فرآوري و بستهبندي
خرما، جايگزيني باغات فرسوده از طريق فن کشت بافت گياهي و جلوگيري از احداث
چاه هاي غير مجاز که ضربه سنگين و مهلکي را به کشاورزي وارد کرده اند، مي
باشند. لازم به ذکر است که اجرايي شدن اينگونه حرکات نيازمند همکاري عميق
مردم، دولت و سرمايه داران مي باشد تا قدمي ژرف و محکم در جهت توسعه پايدار
و شکوفايي صنعت خرما برداشته شود.
منابع
1-parsbiology
2-www.refahnews.om
3- مقاله همايش توسعه پايدار بخش لاشار توسط داريوش مبارکي
4- روزنامه ايران( بخش اقتصادي)
5-www.persiapak.ir |